Những hình ảnh xưa của Viện Đại học Đông DươngCông trình Pháp mang phong cách Á Đông

0
1

Viện Đại học Đông Dương là mô hình đại học đa ngành, có tính liên thông và có quyền tự chủ cao và là thiết chế đại học hiện đại đầu tiên ở Việt Nam. Người Pháp thành lập Đại học Đông Dương nhằm mục đích xây dựng một cơ sở giáo dục bậc cao phục vụ nhu cầu đào tạo một đội ngũ trí thức bản địa để gia nhập vào bộ máy chính quyền ở thuộc địa. Viện đại học này đào tạo người dân ba nước Đông Dương và cả các nước châu Á khác đến du học.

Sơ lược về Viện Đại học Đông Dương

Hạt nhân đầu tiên của Viện Đại Học Đông Dương chính là trường Y Khoa được bác sĩ Alexandre Yersin thành lập vào năm 1902 tại Hà Nội, trên đại lộ Bobillot (nay là phố Lê Thánh Tông).

Từ ngôi trường này, vào năm 1906, Viện Đại học Đông Dương được thành lập theo nghị định của Toàn quyền Đông Dương ban hành, trên cơ sở những trường/trung tâm giáo dục đã có sẵn và có mở rộng. Nghị định này có một tầm quan trọng đặc biệt vì nó chính là văn bản khai sinh ra trường đại học đầu tiên theo mô hình của Pháp tại Đông Dương.

Việc Toàn quyền Đông Dương Paul Beau cho gấp rút thành lập Viện Đại học Đông Dương năm 1906 xuất phát từ việc ông nhận thức được một nguy cơ chính trị. Thời điểm đó nền cựu học đã sụp đổ, và những trí thức yêu nước người Việt như Phan Bội Châu đã phát động phong trào Đông Du đầu năm 1905. Đây là phong trào kêu gọi thanh niên Việt Nam ra nước ngoài (Nhật Bản) học tập, chuẩn bị lực lượng chờ thời cơ cho việc giành lại độc lập dân tộc từ tay thực dân Pháp.

Trước tình hình đó, Toàn quyền Đông Dương Paul Beau cho thành lập Viện Đại học Đông Dương, nhưng chính động thái này đã làm phật lòng phe bảo thủ ở chính trường Pháp. Tháng 9 năm 1908, Paul Beau hết nhiệm kỳ, lên thay là Klobukowski, và ông toàn quyền này ngay lập tức cắt ngân sách của Liên bang Đông Dương cấp cho Viện Đại học Đông Dương. Một số cơ sở vật chất của trường còn bị lấy đi, các trường cũ sáng lập nên Viện Đại học Đông Dương quay trở lại vị thế xưa của mình. Viện Đại học Đông Dương thực chất bị giải thể.

Gần 10 năm sau, vào ngày 21 tháng 12 năm 1917, Toàn quyền Albert Sarraut quay trở lại Đông Dương nhiệm kỳ thứ 2 đã ra quyết định tái thành lập Viện Đại học Đông Dương. Ngoài ba phân khoa nguyên thủy, Viện Đại học Đông Dương năm 1917 mở thêm: Y dược, Thú y, Thủy lâm, Sư phạm, Thương mại, Tài chính, Luật khoa hành chánh, và Mỹ thuật.

Viện Đại học Đông DươngCông trình trăm tuổi có kiến trúc độc đáo

Năm 1924, trụ sở mới của Viện Đại học Đông Dương được xây dựng theo thiết kế của kiến trúc sư Ernest Hébrard, người được biết đến nhiều nhất với vai trò kiến trúc sư trưởng quy hoạch đồ án xây dựng Đà Lạt năm 1923, tạo tiền đề để xây dựng nên Đà Lạt những năm sau đó. Hébrard cũng là người xây dựng Bảo tàng Louis Finot thuộc Viện Viễn Đông Bác Cổ (nay là Bảo tàng lịch sử Việt Nam). Trụ sở Viện Đại học Đông Dương này ngày nay vẫn còn sau 100 năm xây dựng, là cơ sở của Trường Đại học Dược Hà Nội, số 19 Lê Thánh Tông.

Năm 1922, lần đầu tiên kiến trúc sư Ernest Hébrard đặt chân đến Hà Nội, thời điểm đó các đồng nghiệp của ông là Charles Lacollonge và Paul Sabrié đã trình lên Toàn quyền đề xuất xây dựng công trình Viện Đại học Đông Dương và đã được thông qua. Khi đó, việc xây móng và chân công trình với việc đóng gần 2.000 cọc gỗ lim đang trong giai đoạn hoàn tất.

Theo thiết kế ban đầu thì đây là một công trình mang phong cách Tân cổ điển với cấu trúc hình khối kiến trúc đăng đối hoàn toàn, mặt bằng không gian theo kiểu chính thống, nhấn mạnh khối sảnh trung tâm, hai phía là giảng đường lớn và thư viện được bố trí trên hai tầng nhà.

Với tầm vóc là một kiến trúc sư đã vinh dự nhận Giải thưởng La Mã, Ernest Hébrard vừa chân ướt chân ráo tới Hà Nội đã được giao nắm quyền chỉ đạo toàn bộ ê kíp thi công công trình đang còn dang dở. Ông cho tạm dừng thi công và thiết kế lại công trình này theo phong cách phương Đông. Tuy nhiên, việc thay đổi phong cách kiến trúc phải cần nhiều thời gian hơn, nên Ernest Hébrard tập trung vào tính thẩm mỹ và không quá coi trọng cách bài tríyếu tố khớp nối khu tiền sảnh đã bị mái vòm lấn át với một hội trường hai tầng, một thư viện và rất nhiều phòng làm việc.

Bản vẽ mặt đứng cùng nhiều mặt cắt của công trình, ký tên Sabrié, ghi thời gian lập 1924 và được phê duyệt thi công ngay năm đó vẫn còn mang dáng dấp kiến trúc thế kỷ 18 ở Pháp, đó là sự lấn át của các không gian khánh tiết, với mái vòm khổng lồ cùng tháp sáng, cách trang trí hình vòm xuất hiện cách quãng tại hành lang lưu thông và những bức tượng đối xứng ở hai bên lối vào.

Nhưng các bản vẽ cũng thể hiện quyết tâm của Ernest Hébrardngười đã chính thức trở thành Giám đốc Sở Kiến trúc và Quy hoạch đô thị năm 1923trong việc thay đổi dáng dấp của tòa nhà. Lúc này, ông tham khảo những công trình lớn ở Trung Quốc, bắt đầu từ một công trình nổi tiếng nhất trong số đóhoàng cung thuộc Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh. Kết quả là tòa nhà Viện Đại học Đông Dương bị Hán hóa một cách dè dặt với một ô văng loe ra trên đệm cửa của mái vòm, với những lớp mái chồng xếp giống như hệ mái bậc thang và tháp sáng có dáng dấp như một nóc phù đồ, mái đua như đường cúp góc ở các hành lang của kiến trúc Trung Hoa.

Mùa hè năm 1924, việc thi công (được giao cho Hãng Aviat) tiến hành trở lại dựa trên những sửa đổi này. Nhưng Ernest Hébrard chưa ngừng trăn trở, ông yêu cầu người phụ tá là kiến trúc sư Gaston Roger sửa bản vẽ nhiều lần để đạt được điều mà sau này ông gọi là “phong cách Đông Dương”, nhưng ở thời điểm đó mới chỉ ở dạng thai nghén.

Công văn trao đổi, các thông báo thay đổi về kích thước, đơn thư khiếu nại của chủ thầu bị dừng thi công do không có bản vẽ chính thức, việc phá hủy một phần công trình… đã cho thấy quy mô thử nghiệm của dự án. Thực vậy, quan sát công trình hoàn tất là thấy được tầm vóc của các thay đổi. Mái vòm bị thay thế bằng lầu tứ giác trên chồng 2 lớp mái nặng nề, góc cạnh rõ ràng. Mái đua lúc này đã rõ dáng dấp của các lan can tạo thành từ nhiều cột nhỏ thân vuông, xen kẽ các bức phù điêu chạm khắc và đục lỗ thường chạy quanh sân các đền đài ở châu Á. Tác giả của dự án ban đầukiến trúc sư Sabriéphản đối việc thay đổi và nhiều lần cảnh báo về nguy cơ lạc điệu giữa “chủ nghĩa cổ điển” của ông và phong cách “Trung Hoa”.

Kết quả, sau khi công trình Viện Đại học Đông Dương hình thành, người ta có thể thấy được dấu tích của nhừng sự đối nghịch trong phong cách thiết kế, chẳng hạn như việc xây thêm cổng nhỏ trên cổng vòm lớn ở mặt sau hay ở phần nội thất, khi vẫn giữ mái vòm giả và hàng cột ở tiền sảnh.

Mặt khác, các thử nghiệm của Hébrard không chỉ gây phiền phức cho các kiến trúc sư, ngay từ năm 1921, họa sĩ Victor Tardieu đã phác thảo một dự án trang trí phù hợp với chủ nghĩa kinh viện xung quanh. Mái vòm phải tiếp nhận những biểu tượng của khoa học, nông nghiệp, kỹ nghệ và thương nghiệp hoàn toàn tách biệt trên nền vàng.

Do trí tưởng tượng bộc phát, họa sĩ đề nghị sơn dòng chữ “La France apportant à sa colonie les bienfaits de la civilisation” (Nước Pháp mang đến cho xứ thuộc địa những lợi ích của nền văn minh) và đối lại “L’Indochine faisant hommage à la France de ses richesses” (Đông Dương cảm phục nước Pháp vì sự giàu có). Ngoài ra, trên bức tường chính của hội trường, ông dự kiến nhóm thành một tập hợp chân dung những người sáng lập Đại học Đông Dương: Paul Doumer, Paul Beau, Albert Sarraut và Maurice Long, xung quanh là các cộng sự của họ. Sáu năm sau, bức tranh vải lớn hé lộ chân dung của Alma MaterMẹ cưu mangvà ngay tại chân bà, các thế hệ sinh viên được long trọng trao những tấm bằng tốt nghiệp dưới ánh nhìn của ông Toàn quyền.

Hoàn thành năm 1927, Đại học Đông Dương đặt dấu chấm hết cho sự tồn dư của kiến trúc cổ điển và đánh dấu sự trỗi dậy của nghệ thuật giao thoa nơi phương Tây và phương Đông gặp gỡ.

Đến nay, công trình vẫn được coi là một điểm nhấn về nghệ thuật kiến trúc tại Hà Nội.

Điểm nhấn cho khối trung tâm là bộ mái ngói nhiều lớp theo hình thức bát giác, giữa các lớp mái là các cửa nhỏ trang trí hoa văn bên cạnh hàng con sơn đỡ mái theo kiểu Trung Hoa cổ. Bộ mái ngói còn được sử dụng như một hình thức kết thúc phương đứng ở hai cánh nhà, ở tiền sảnh phía sau nhà. Các cửa sổ cũng được che bởi các ô văng chéo dán ngói.

Hệ thống cửa của công trình cũng được thiết kế tỉ mỉ. Cửa ra vào chính là một cửa dạng vòm có độ cao tương đương hai tầng nhà được trang trí bằng kính và kim loại theo phong cách Art Nouveau, không chỉ làm đẹp cho công trình khi nhìn từ ngoài vào mà làm tăng tính thẩm mỹ cho khu đại sảnh khi nhìn từ trong ra. Các cửa sổ mở rộng kiểu cuốn vòm ở tầng 1 được nhóm thành hai cửa sổ hình chữ nhật ở tầng 2 cùng các cửa nhỏ trên mái sảnh tạo ra sự biến hoá nhưng vẫn mang tính thống nhất cao.

Các họa tiết trang trí Á Đông được sử dụng rộng rãi, mặt tiền tòa nhà được trang trí bởi các hình hoa văn chữ triện, hình bát giác rất phổ biến trong kiến trúc đình chùa Việt cổ, các hình này còn được nhắc lại trên các diềm mái càng làm tôn nổi tính bản địa của công trình. Nhắc tới Đại học Đông Dương thì chúng ta không thể bỏ qua phần nội thất của công trình. Nếu mặt ngoài toà nhà mang dáng vẻ Á Đông thì phần nội thất lại chủ yếu theo tinh thần kinh viện Châu Âu.

Chính sảnh được phủ bởi một bộ vòm hai lớp với các hàng cột, các hoạ tiết trang trí kiểu Tân cổ điển. Các không gian lớn và thoáng đãng đặc trưng của các đại học lớn ở Pháp thời bấy giờ. Đặc biệt là trong giảng đường chính có bức tranh tường lớn nhất Việt Nam do hoạ sĩ Victor Tardieu thực hiện, mô tả cuộc sống của người Hà Nội đầu thế kỷ 20 với sự hiện diện của 200 nhân vật đại diện cho xã hội thời bấy giờ.

Công trình Đại học Đông Dương có thể được coi là thử nghiệm đầu tiên của Hébrard theo phong cách kết hợp nên còn thiếu sự ăn nhập giữa nộingoại thất công trình. Tuy nhiên với hình khối được tổ chức chuẩn mực theo tinh thần cổ điển kết hợp với các hình thức trang trí mặt đứng theo tinh thần Á Đông, toà nhà chính Đại học Đông Dương có thể coi là công trình tiên phong của trường phái Kiến trúc Đông Dương, một sự kết hợp thành công bước đầu giữa kiến trúc nói riêng và văn hoá Phương Đông và Phương Tây nói chung ở Hà Nội. Sau đó, một công trình lớn mang phong cách Á Đông khác của Hébrard là Bảo tàng Louis Finot thuộc Viện Viễn Đông Bác Cổ (nay là Bảo tàng lịch sử Việt Nam).

Câu hỏi được đặt ra là vì sao Hébrard lại quyết tâm và có thừa bản lĩnh chính trị để sửa lại phong cách kiến trúc của công trình này theo phong cách Á Đông? Đó có thể chính là ý kiến của ông Toàn quyền Đông Dương, khi lật lại hồi ký của Albert Sarraut: “Sau 3 năm vắng mặt, khi trở lại mảnh đất Đông Dương, tôi vô cùng đau đớn khi nhận ra rằng bên cạnh những công trình mang phong cách nghệ thuật bản địaáp đặt lên đó là một sự đối đầu tàn nhẫn, những cục bê tông cốt thép và bản sao kiến ​​trúc Munich đã lấn át quyền thể hiện khả năng sáng tạo theo thị hiếu của người Pháp”.

Sở dĩ nói như vậy vì đó là nhiệm kỳ Toàn quyền thứ 2 của Albert Sarraut, sau 3 năm ông về Pháp. Khi trở lại, nhận thấy kiến trúc ở Đông Dương đang hỗn loạn nên ông đã chỉ thị cho Hébrard sang Đông Dương làm Giám đốc Sở Kiến trúc và Quy hoạch đô thị (Hébrard qua tới Hà Nội năm 1922 khi Albert Sarraut đã kết thúc nhiệm kỳ thứ 2).

Một số hình ảnh khác của Viện Đại học Đông Dương:

Một vài hình ảnh của trường hiện nay:

Quá trình thành lập hoạt động của Viện Đại học Đông Dương.

Viện Đại học Đông Dương được thành lập theo đề nghị của Hội đồng Phát triển Giáo dục Bản xứ (Conseil de Perfectionnement de l’Enseignement Indigène), và được Toàn quyền Đông Dương Paul Beau ban hành nghị định ngày 16/5/1906.

Nghị định có 10 điều, nội dung chính là tập hợp các cơ sở đào tạo bậc đại học dành cho sinh viên xứ thuộc địa và các nước láng giềng để thành lập Viện Đại học Đông Dương.

Nghị định này có một tầm quan trọng đặc biệt vì nó chính là văn bản khai sinh ra trường đại học đầu tiên theo mô hình của Pháp tại Đông Dương.

Điều 1 của Nghị định ghi rõ:

“Nay thành lập ở Đông Dương, dưới tên gọi trường đại học, một tập hợp các khoá đào tạo bậc đại học cho các sinh viên xứ thuộc địa và các nước láng giềng. Cơ sở đào tạo này có nhiệm vụ phổ biến ở Viễn Đông, chủ yếu là thông qua tiếng Pháp, những kiến thức về các ngành khoa học và các phương pháp châu Âu”.

Mục đích thành lập Trường được ghi rõ trong Nghị định là nhằm “đào tạo nhân viên bản xứ cho các bộ máy hành chính địa phương hoặc các cơ quan chuyên môn thuộc Phủ Toàn quyền Đông Dương” (điều 9).

Viện Đại học Đông Dương được tổ chức bởi 5 trường thành viên:

1. Trường Cao đẳng Luật và Pháp chính (Ecole supérieure de Droit et Administration) gồm ba khoa dự kiến được thành lập bởi Hội đồng Hoàn thiện Giáo dục Bản xứ (Conseil de Perfectionnement de l’Enseignement Indigène), trong đó khoa thứ nhất đã có từ trước, đó chính là Trường Hậu bổ (Ecole d’Administration de Hanoi) được thành lập theo Nghị định ngày 20-6-1903, là nơi đào tạo nên hệ thống quan lại cho bộ máy hành chính người bản xứ.

2. Trường Cao đẳng Khoa học (Ecole supérieure des Sciences): gồm các ngành Toán, Vật lý, Hóa học và Sinh vật. Nhiệm vụ của trường là đào tạo những người làm công tác nghiên cứu khoa học và những giáo viên trung học hoặc cao đẳng sư phạm. Trường được trang bị các phòng thí nghiệm và khoá học của năm thứ nhất thì không phải chỉ dành riêng cho sinh viên của trường này mà còn cho sinh viên của các trường khác như trường Y, trường Xây dựng dân dụng.

3. Trường Cao đẳng Y khoa (Ecole supérieure de Médecine): đây chính là Trường Y khoa Hà Nội (Ecole de Médecine de Hanoi) được thành lập theo Nghị định ngày 8/1/1902 và được tổ chức lại theo Nghị định ngày 25/10/1904 do Toàn quyền Paul Beau ký ban hành. Theo Nghị định ngày 25/10/1904, trường Y Hà Nội được đổi tên thành trường Y Đông Dương (Ecole de Médecine de l’Indochine). Nhiệm vụ của trường là đào tạo y sĩ và dược sĩ phụ tá (médecin et pharmacien auxiliaire), hạn học 4 năm về y tá và 3 năm về dược. Trong trường còn có lớp nữ hộ sinh bản xứ (sage-femme indigène), học trong hai năm.

4. Trường Cao đẳng Xây dựng dân dụng (Ecole supérieure du Génie Civil) với ba khoa dự kiến được thành lập, trong đó khoa CầuĐường bộ, Đường sắt và Mỏ chính là những ngành của trường Công chính (Ecole des Travaux publics) được thành lập theo Nghị định ngày 22/2/1902.

5. Trường Cao đẳng Văn chương (Ecole supérieure des Lettres): dạy Ngôn ngữ và Văn học cổ điển phương Đông, Lịch sử và Địa lý các nước Viễn Đông, Lịch sử văn học Pháp và nước ngoài, Lịch sử triết học và Lịch sử nghệ thuật.

Viện đại học này vừa có chức năng đào tạo vừa có chức năng nghiên cứu. Đây là một cơ sở giáo dục công lập với kinh phí do chính quyền Liên bang Đông Dương cấp. Ban đầu viện đại học nằm dưới sự quản lý trực tiếp của Toàn quyền Đông Dương và dưới sự điều hành của một Hội đồng quản trị, với thành phần bao gồm: Giám đốc Nha học chính Đông Dương (chủ tịch), Giám đốc các trung tâm khoa học tại Đông Dương, hiệu trưởng các trường được sáp nhập, và 1 số giảng viên là đại diện của nhiều đơn vị, trường học.

Sau đó, nghị định sửa đổi ban hành ngày 8/5/1907, quy định rằng Viện Đại học được giao cho Giám đốc Nha Học chính Đông Dương quản lý và “Hội đồng hoàn thiện” Viện Đại học điều hành, dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Toàn quyền Đông Dương. Hội đồng Hoàn thiện gồm có Giám đốc các trung tâm khoa học tại Đông Dương, đại diện những người đứng đầu chính quyền địa phương và cơ quan kỹ thuật có liên quan.

Nghị định ngày 27/5/1907 quy định cụ thể hơn về thành phần của Hội đồng hoàn thiện Viện đại học Đông dương:

  • Giám đốc Nha Học chính Đông Dươngchủ tịch
  • Hiệu trưởng Viện Viễn Đông Bác cổphó chủ tịch
  • Hiệu trưởng Trường Y khoa Đông Dương
  • Đại diện của Toàn quyền
  • Đại diện của Thống sứ Bắc kỳ
  • Đại diện của Biện lý, Giám đốc Nha Tư pháp
  • Đại diện của Giám đốc Nha công chánh

Sinh viên thuộc 1 trong 5 xứ thuộc Liên bang Đông Dương chỉ được nhận vào học khi có bằng Tú tài bản xứ hoặc chứng chỉ tương đương (cử nhân, ấm sinh, tôn sinh…) Ngoài ra Viện Đại học Đông Dương còn nhận thêm người nước ngoài, là công dân Pháp hoặc xứ thuộc địa Pháp.

Chương trình học do Hội đồng Quản trị soạn thảo và trình Toàn quyền Đông Dương thông qua. Hằng năm, ông Toàn quyền ra nghị định về việc một số vị trí tham gia phái đoàn thường trực của Đông Dương công tác tại Pháp. Vị trí này dành cho những sinh viên do Hội đồng Quản trị Viện đại học lựa chọn.

Chi phí cho hoạt động của các lớp và của trường do ngân sách chính quyền liên bang và ngân sách địa phương chi trả.

Ngày 24/9/1907, toàn quyền Đông Dương ra nghị định về nội quy và chương trình học của Viện Đại học Đông Dương trong năm học 1907-1908 như sau:

Những người Châu Á có nhu cầu theo học tại trường phải gửi đơn xin nhập học đến Ban thư ký của trường, trụ sở đặt tại số 40 đại lộ Gia Long [nay là phố Bà Triệu], trong đó nêu rõ tên, tuổi, địa chỉ, nghề nghiệp, bằng cấp, ban và các lớp thực hành mà họ muốn theo học.

Điều kiện nhập học: Những người tốt nghiệp Trường Trung học Chasseloup Laubat [nay là trường Lê Quý Đôn ở Sài Gòn] hoặc có bằng bổ túc. Những người có bằng cử nhân hoặc tú tài bản xứ, đủ trình độ tiếng Pháp. Những người không có bất kỳ chứng chỉ, văn bằng nào cũng được nhận vào trường nếu hội đồng hoàn thiện chấp nhận.

Tổ chức học tập: Các lớp học được chia làm 3 ban: Văn học, Luật và Khoa học. Những sinh viên đăng ký vào ban Văn học phải theo ít nhất là 5 lớp văn học. Sinh viên ban Khoa học cũng phải theo học tối thiểu 5 lớp khoa học. Sinh viên ban Luật theo học tất cả các lớp luật và ít nhất là 1 lớp văn học. Tất cả các sinh viên đều phải học tiếng Pháp, họ cũng có thể đăng ký vào những lớp khác, thậm chí là vào một ban khác.

Các lớp thực hành dành riêng cho sinh viên ban Khoa học.

Đối với một số lớp học, những người có đơn gửi ban thư ký Viện Đại học Đông Dương được cấp thẻ dự tính miễn phí. Học viên dự thính không được phép vào thư viện cũng như tham gia các lớp thực hành.

Sinh viên phải đóng các khoản phí: đăng ký, thư viện, thực hành theo quy định là 2 đồng Đông Dương. Sau đó, họ được cấp thẻ đăng ký tại Ban thư ký.

Sinh viên hệ chính quy thuộc Đại học Y khoa và trường Hậu bổ được đăng ký miễn phí.

Tại lễ khai giảng lớp học, sinh viên đăng ký tên vào sổ theo dõi học sinh. Trường hợp vắng mặt, sinh viên phải gửi đơn đến thư ký trường.

Hội đồng hoàn thiện có quyền gạch tên những sinh viên lười học, hạnh kiểm xấu hoặc không đủ khả năng theo học.

Kết thúc năm thứ nhất, sinh viên thi lên năm thứ 2 liên quan đến những môn đã học. Kết thúc khóa học, sinh viên nào thi đậu ở kỳ thi chung cho mỗi ban sẽ được cấp bằng.

Chương trình học năm 1907-1908:

Ban Khoa học gồm có: toán học, cơ khí, vật lý, hóa học đại cương, hóa học công nghiệp và công nghệ, thực vật học, động vật học, sinh lý học.

Ban văn học: tiếng Pháp, văn học Pháp, giáo dục học đại cương, lịch sử triết học, lịch sử đại cương, lịch sử Đông Dương và Viễn Đông, địa lý đại cương.

Ban Luật: pháp luật Pháp, kinh tế chính trị và luật thương mại, tổ chức hành chính Đông Dương.

Tháng 11 năm 1907, cơ sở giảng dạy đầu tiên được khánh thành ở khu vực cạnh Nhà thương Đồn Thủy, vốn là lãnh sự quán cũ của khu nhượng địa (khu vực ngày nay là Bệnh viện trung ương quân đội 108), năm học đầu tiên có tổng cộng có 94 sinh viên.

Tuy nhiên việc giảng dạy chỉ tiến hành chưa được một năm thì Viện Đại học Đông Dương đóng cửa với lý do đã nếu ở đầu bài viết này. Năm 1917, ở nhiệm kỳ thứ 2 của mình, Toàn quyền Đông Dương Pierre Sarraut cho mở lại trường, và người kế nhiệm là Maurice Long duyệt ngân sách cho xây dựng công trình Viện Đại học Đông Dương như đã nói bên trên, nằm kế bên cơ sở tạm ở lãnh sự quán cũ.

Năm 1941, mặc dù Chiến tranh thế giới thứ hai gây gián đoạn với chính quốc, Viện Đại học Đông Dương mở thêm trường Kiến trúc.

Viện Đại học Đông Dương sau khi được tái lập hoạt động cho đến tận năm 1945 và là cơ sở giáo dục bậc đại học duy nhất ở Đông Dương cho đến năm 1945. Niên học cuối cùng trước khi chính quyền Pháp bị Nhật đảo chính Viện Đại học Đông Dương có 1575 sinh viên ghi danh, đại đa số là người Việt nhưng cũng có ít nhất 18 người Khmer, 12 người Lào, 8 người Hoa.

Sau Cách mạng tháng 8 năm 1945, chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thành lập Trường Đại học Quốc gia Việt Nam trên cơ sở kế thừa Viện Đại học Đông Dương, nhập chung với Trường Y khoa Đông Dương, Trường Mỹ thuật Đông Dương. Khi Pháp trở lại Đông Dương sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Viện Đại học Đông Dương được đổi tên thành Viện Đại học Hà Nội (tiếng Pháp: Université de Hà Nội), đứng đầu là một viện trưởng người Pháp. Do yêu cầu của người dân miền Nam, Viện Đại học Hà Nội mở một chi nhánh ở Sài Gòn, đặt dưới quyền một phó viện trưởng người Việt.

Sau Hiệp định Genève 1954, Viện Đại học Đông Dương (vốn Trường Đại học Quốc gia Việt Nam hồi năm 1945) được chính quyền mới tiếp quản, năm 1956 đổi tên thành Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội.

Năm 1993, Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội trở thành Đại học Quốc gia hà Nội, bao gồm Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường Đại học Công nghệ, Trường Đại học Ngoại ngữ, Trường Đại học Kinh tế, Trường Đại học Y Dược, Trường Đại học Giáo dục, Trường Đại học Luật và Trường Đại học Việt Nhật, Trường Quốc Tế.

Riêng về chi nhánh Viện Đại học Đông Dương ở Sài Gòn, sau năm 1954 trở thành Viện Đại học Quốc gia Việt Nam. Vào năm 1957, Viện Đại học Quốc gia Việt Nam trở thành Viện Đại học Sài Gòn, là tiền thân của Đại học Quốc gia TpHCM ngày nay.

Theo dõi
Thông báo của
guest
0 Góp ý
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận